Scuba 911

—by John Francis www.scubadiving.com/training/

หากมีสิ่งผิดพลาดในการดำน้ำครั้งต่อไป

คุณจะเป็นวีรบุรษ / วีรสตรี หรือผู้เฝ้าดูอยู่เฉยๆ

สถิติจากผู้อ่าน

คำถาม : ท่านเคยจำเป็นต้องกู้ภัยให้กับนักดำน้ำคนอื่นหรือไม่

คำตอบ : เคย 57 % ไม่เคย 43%

แหล่งข้อมูล : Diver-to-Diver Message Board at www.scubadiving.com (11/15-11/16/00).

พวกเราโชคดีที่ได้เล่นกีฬาซึ่งมีอัตราการเกิดอุบัติเหตุน้อยที่สุด แต่เราต้องยอมรับความจริงถึงความเสี่ยงที่แฝงอยู่ในการดำน้ำ ซึ่งทำให้อุบัติเหตุหากเกิดขึ้นแล้วมักจะรุนแรง และเมื่อเหตุการณ์แย่ลง มันจะแย่ลงอย่างรวดเร็ว การตอบสนองต่อปัญหาอย่างเร็ว เยือกเย็น และมีประสิทธิภาพมักจะทำให้เกิดข้อแตกต่างระหว่างการรอดพ้นอย่างฉิวเฉียดกับการบาดเจ็บอย่างรุนแรงหรือแย่ยิ่งไปกว่านั้น

ก็จึงทำให้เกิดปัญหาขึ้นมาข้อหนึ่งว่า จะเตรียมตัวรับมือกับปัญหาในการดำน้ำอย่างไร และสำหรับบัดดี้คืออะไร มันไม่มีคำตอบสำเร็จรูปเพราะสถานการณ์แต่ละอย่างจะแตกต่างกันไป สิ่งสำคัญคือการดำเนินการอย่างรวดเร็ว แต่สำคัญยิ่งกว่าคือการสามารถคิดอย่างชัดเจนก่อนที่จะดำเนินการอย่างไรลงไป ต่อไปนี้คือขั้นตอนเบื้องต้นห้าขั้นตอนที่นักดำน้ำควรทราบ

Get Rescue-Certified

ทั้งทางนิตยสาร รวมทั้งสถาบันดำน้ำหลักๆ เกือบทุกแห่งแนะนำว่าการเรียนจบชั้น Rescue เป็นสิ่งสำคัญสำหรับนักดำน้ำที่ดำน้ำอย่างจริงจังทุกท่าน เพราะว่าการเรียนเท่านั้นที่จะทำให้นักดำน้ำมีความพร้อมที่จะสังเกต ป้องกัน และจัดการกับปัญหาอุบัติเหตุได้

- จะได้เรียนอะไรบ้าง คอร์สจะรวมไปถึงเทคนิคการกู้ภัยต่างๆ บางส่วนจะได้กล่าวถึงในที่นี้ รวมถึงหัวข้อเกี่ยวกับการให้ออกซิเจนและการจัดการอุบัติเหตุ สิ่งที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้นคือมันะให้การฝึกฝนการกู้ภัยในน้ำโดยใช้ “ เหยื่อ ” สมมติ คุณจะได้มีโอกาสเริ่มการฝึก ในเหตุการณ์ฉุกเฉินจริง คุณมักจะจำได้ในสิ่งที่คุณเคยทำมากกว่าสิ่งที่คุณเคยอ่าน

- อะไรที่ต้องมีก่อน แตกต่างกันไประหว่างองค์กร แต่ส่วนมากคุณจะต้องเรียนการทำการผายปอดปั๊มหัวใจ และการปฐมพยาบาลก่อนหรือพร้อมๆ กับคอร์สเรียนวิชากู้ภัย ในองค์กรบางองค์กรให้นักเรียนจบขั้น Advance ก่อน บางองค์กรก็ไม่จำเป็น

- มีคุณค่าอย่างไร นอกจากการเรียนเทคนิคการกู้ภัยโดยเฉพาะเจาะจงแล้ว คุณจะมีความคุ้นเคยกับสัญญาณของความเครียดที่นักดำน้ำท่านอื่นๆ มี และคุณจะมีความเชื่อมั่นในความสามารถในการช่วยเหลือผู้อื่น และการช่วยเหลือตนเองด้วย

** ขั้นตอนที่ 1: Get Air

คุณต้องแน่ใจว่าเหยื่อมีอากาศที่จะหายใจ หากเหยื่อไม่มีอากาศหายใจ สมองจะถูกทำลายภายใน 6-10 นาที นอกจากนั้นยังต้องป้องกันการ panic ผู้อำนวยการฝึกขององค์กร SSI Mr Dennis Pulley กล่าวไว้ว่า “ ไม่สำคัญว่าคุณดำน้ำมานานแค่ไหน หากคุณไม่มีอากาศที่จะหายใจ การ panic จะเกิดขึ้น มันเป็นธรรมชาติของมนุษย์ ” เมื่อเหยื่อมีอากาศหายใจแล้ว ทั้งสองคนจะต้องใช้เวลาสักนาทีหนึ่งในการหายใจและผ่อนคลายตัวเอง

การรักษาแหล่งอากาศหายใจของเหยื่อเป็นขั้นตอนสำคัญตลอดการกู้ภัย อย่ากังวลกับขั้นตอนต่อๆ ไปมากเกินไป เช่นสนใจกับการให้สัญญาณขอความช่วยเหลือ หรือการลาก จนกระทั่งลืมป้องกันทางเดินหายใจจากการสาดน้ำและจมน้ำ

- เทคนิคที่มีประสิทธิภาพ

* ใต้น้ำ ให้หาแหล่งอากาศสำรองของคุณขณะที่เข้าหาเหยื่อและเตรียมพร้อมที่จะให้กับเหยื่อ หากเรื่องอากาศไม่ใช่ปัญหา คุณสามารถไปสู่ขั้นตอนที่สองได้เลย คือการป้องกันการ panic

* บนผิวน้ำ ให้หมุนตัวเหยื่อให้นอนหงายโดยศีรษะแหงนไปด้านหลังเพื่อเปิดทางเดินหายใจ

- ปัญหา

* คุณพบกับนักดำน้ำนอนอยู่ที่พื้นทะเล เห็นได้ชัดว่าไม่หายใจ คุณจะทำอย่างไร หากเร็กกูเลเตอร์ยังอยู่ในปาก ให้จับไว้ด้วยมือ หากไม่อยู่ในปาก อย่าเสียเวลาพยายามเอาใส่ปาก สิ่งสำคัญอยู่ที่การนำเหยื่อขึ้นสู่ผิวน้ำโดยเร็ว

•  หากเห็นนักดำน้ำที่มีอากาศหายใจและกำลัง panic ข่าวดีก็คือเขายังมีสติและยังสามารถหายใจได้ อันตรายก็คือเขาอาจจะคว้าท่อหายใจของคุณ ให้เข้าหาเหยื่อโดยถือแหล่งอากาศสำรองที่ตั้งใจจะให้เอาไว้ด้านหน้าของคุณเพราะมันจะเป็นสิ่งแรกที่เขาจะคว้า หากเขาไม่สนใจสิ่งที่เสนอให้และยังจะคว้าท่อหายใจในปากของคุณ ท่อหายใจสำรองก็ยังอยู่ในมือของคุณพร้อมที่จะให้ใช้ได้อยู่ดี

** ขั้นตอนที่ 2 Get to the surface

ให้พาเหยื่อขึ้นสู่ผิวน้ำทันที แต่อย่าลืมเรื่องการขึ้นเร็วเกินไป คุณคงไม่ต้องการที่จะทำให้เกิดปัญหาปอดขยายตัวมากเกินไปทั้งสองคน เพิ่มขึ้นมาจากปัญหาการจมน้ำ

ความเร็วในการขึ้นนั้นขึ้นอยู่กับสถานการณ์ ในสถานการณ์อากาศเหลือน้อย ให้ขึ้นด้วยความเร็วปกติ เพียงแต่ให้แน่ใจว่ามีอากาศพอที่จะหายใจสำหรับทั้งสองคน แต่หากเหยื่อหมดสติแล้ว คงต้องขึ้นให้เร็วที่สุดเท่าที่คุณกล้าจะทำขณะที่ให้เปิดทางเดินหายใจเอาไว้

- วิธีการที่มีประสิทธิภาพ

* ให้เหยื่อมีการลอยตัวเป็นกลางหรือลอยนิดหน่อย ตัวคุณเองให้เป็นกลางจากนั้นให้ใช้บีซีดีของเหยื่อยกตัวคุณทั้งสอง ด้วยวิธีนี้หากคุณต้องปล่อยเหยื่อ เหยื่อก็จะขึ้นสู่ผิวน้ำได้ ให้สงวนพลังงานของคุณโดยใช้การลอยตัวในการขึ้นแทนที่จะใช้ฟิน

* ให้จับเหยื่อที่บีซีดีหรือที่รักแร้ มองดูว่าเหยื่อหายใจต่อหรือเปล่า หากเหยื่อ panic ให้จับจากทางด้านหลัง ด้านถังอากาศโดยที่คุณสามารถเติมหรือปล่อยลมของเขาได้ และหากจำเป็นให้จับเร็กกูเลเตอร์ไว้ในปากเขา

* จับศีรษะของเหยื่อให้ตั้งจะช่วยให้อากาศที่ขยายตัวออกมาโดยธรรมชาติได้หากเหยื่อหมดสติ

* ปลดเข็มขัดตะกั่วหากจำเป็น เช่นในกรณีที่เหยื่อหนักมากเกินไปหรือบีซีดีไม่ทำงาน นอกจากนั้นหากปลดตะกั่วอาจทำให้เกิดผลร้ายเพราะจะควบคุมอัตราความเร็วในการขึ้นไม่ได้

* อย่าปลดตะกั่วของตัวคุณเอง เพราะคุณจะได้จมลงใต้เหยื่อหากเขาพยายามจะจับคุณจากอาการ panic และหากหลุดจากการควบคุม คุณก็ยังสามารถเป็นกลางได้

- ปัญหาที่เกิด

* คุณช่วยเหยื่อในการขึ้นขณะที่เขาหยุดเป่าฟองอากาศ ชี้ให้เห็นว่าเขาหยุดหายใจ คุณจะทำอย่างไร คุณจะต้องชั่งน้ำหนักระหว่างปัญหาปอดขยายมากเกินไปกับการขาดออกซิเจน เหยื่อหยุดหายใจเพราะ panic หรือหมดสติ สิ่งที่จะบ่งชี้ได้อย่าหนึ่งคือการดูว่าเขาดิ้นรนอยู่หรือตัวอ่อนลงไป หากเขา panic ให้พยายามหยุดการขึ้นโดยการกางมือเท้าออกขณะที่จับเขา ทำอย่างนี้ไม่นานเขาจะต้องหายใจ แต่หากเขาหมดสติ สิ่งสำคัญคือต้องพาขึ้นโดยเร็ว ในกรณีนี้สิ่งที่ดีที่สุดคือปลดตะกั่วของเขาทิ้งเสีย เติมลมให้เขาและปล่อยให้ขึ้นไปโดยมีคุณตามไปในอัตราปกติ

- บัดดี้ของคุณพุ่งขึ้นกระทันหัน คุณจะทำอย่างไร หากคุณสามารถคว้าเขาได้ที่ขาหรือบีซีดี คุณอาจจะกางแขนกางขาขณะจับและทำให้เขาขึ้นช้าพอที่จะป้องกันปอดขยายมากไปหรือการเป็น DCS นอกจากนั้นแล้วคุณคงต้องปล่อยเขาไปและตามขึ้นด้วยอัตราปกติ หน้าที่แรกของคุณคือรักษาสุขภาพของตัวเองเอาไว้ก่อนเพื่อสามารถช่วยเขาได้ที่ผิวน้ำ

** ขั้นตอนที่ 3 Get Buoyant

เมื่อคุณมาถึงผิวน้ำ ให้จัดการให้เกิดการลอยตัวสำหรับเหยื่อ ควรพร้อมที่จะช่วยเติมลมและปลดตะกั่วออก และที่แน่นอน เวลานี้ก็เป็นเวลาเหมาะสมที่จะปลดถุงใส่ของและ brass porthole ด้วยเสียเลย

- วิธีการที่ถูกต้อง

* ให้จับเหยื่อหมุนนอนหงายโดยให้ศีรษะเงยไปด้วยหลัง ทำให้ใบหน้าของเหยื่อสูงที่สุดและน้ำจะสาดเข้าไปในทางเดินหายใจได้ยากกว่า และทำให้เหยื่อพักโดยไม่ต้องว่ายน้ำ

- ปัญหาที่จะเกิด

* นักดำน้ำที่ panic บนผิวน้ำทำการตะกุยน้ำด้วยแขนและพยายามปีนขึ้นจากน้ำ คุณควรทำอย่างไร เหยื่อนั้นอาจจะปีนขึ้นบนตัวคุณเพื่อให้ตัวพ้นจากน้ำ ให้รักษาระยะห่างและใช้เสียงทำการกล่อมให้เหยื่อสงบลง พยายามพูดช้าๆ อย่างเยือกเย็น “ ไม่เป็นไร ผมจะช่วยคุณ เติมลม ปลดตะกั่วทิ้ง ” พยายามบอกให้เหยื่อหายใจจากเร็กกุเลเตอร์ หากเหยื่อไม่ตอบสนองและกลืนน้ำเข้าไป คุณต้องปลดตะกั่วให้เขา ให้ดำน้ำลงไป และเข้าหาจากข้างใต้ เหยื่อจะไม่สนใจ

* นักดำน้ำที่ผิวน้ำไม่หายใจ คุณจะทำอย่างไร การผายปอดแบบปากต่อปากนั้นยากมากที่จะทำในน้ำ คุณจะทำมันหรือไม่ขึ้นอยู่กับว่าคุณเคยฝึกฝนมาหรือเปล่าและนานแค่ไหนกว่าคุณจะพาเหยื่อขึ้นจากน้ำได้ หากเรือหรือฝั่งอยู่ไกลกว่าที่จะถึงได้ภายในสองสามนาที อย่างน้อยควรพยายามเป่าปาก rescue breaths สองครั้ง หมุนศีรษะของเหยื่อเข้าหาคุณแทนที่จะปีนขึ้นไปด้านบนของเหยื่อ ปล่อยลมออกจากบีซีดีสักเล็กน้อย อากาศที่มากเกินไปจะทำให้ยากต่อการที่จะเป่าปากได้อย่างถูกต้อง

** ขั้นตอนที่ 4: Get Help

ก่อนที่จะเริ่มว่ายน้ำไปยังเรือหรือฝั่ง ให้ใช้เวลาสองสามวินาทีในการเรียกให้คนช่วย เรือหรือเรือยางอาจจะสามารถมารับได้ หรือนักว่ายน้ำคนอื่นอาจจะเข้ามาช่วยลากระหว่างทาง ขณะเดียวกันคนอื่นๆ ก็อาจจะจัดเตรียมอุปกรณ์ปฐมพยาบาลไว้ให้

- วิธีการที่ถูกต้อง

* เป่านกหวีดหรือแตร ตะโกน เติมลมเข้า sausage โบกฟินไปมา เมื่อได้รับความสนใจแล้วให้ไปสู่ขั้นตอนที่ห้าได้เลย

** ขั้นตอนที่ 5: Get Out

พยายามนำเหยื่อขึ้นจากน้ำ คุณจะต้องทำเช่นนี้ก่อนที่จะทำการปฐมพยาบาล CPR ไม่สามารถทำได้ในน้ำ นั่นหมายความว่าคุณจะต้องลากเหยื่อโดยการดึงหรือดัน

- วิธีการที่ถูกต้อง

* บอกเหยื่อว่าคุณจะทำอะไร ( ผมจะช่วยคุณว่ายน้ำกลับไปที่เรือ ) เริ่มนำเหยื่อกลับโดยใช้วิธีที่เหมาะสมที่สุดสำหรับสถานการณ์ การทำเช่นนี้จะช้าและเหนื่อย เพราะฉนั้นควรสงวนกำลังไว้ให้ดี หากคุณเหนื่อยมากเกินไปและจำเป็นต้องช่วยตัวเอง จะทำให้เหยื่ออาจเป็นอันตรายได้

* ระวังแหล่งอากาศของเหยื่อ หากเขาหายใจด้วยเร็กกุเลเตอร์ ให้แน่ใจว่ามันอยู่ในปากของเขา และมีอากาศเพียงพอ หากเขาหายใจโดยไม่ใช้เร็กกุเลเตอร์หรือสนอร์เกิ้ล ให้แน่ใจว่าเขาไปกลืนน้ำเข้าไป

- ปัญหาที่อาจเกิด

* หากชายหาดอยู่ใกล้กว่าเรือที่ใช้ไปดำน้ำ ชายหาดอาจจะดีกว่าโดยเฉพาะเวลาที่เหยื่อจำเป็นต้องได้รับการทำ CPR คุณอาจเริ่มทำ CPR ขณะที่นักดำน้ำคนอื่นนำอุปกรณ์ปฐมพยาบาลมาจากเรือ แต่หากว่ามีคลื่นรุนแรงหรือมีหิน มันอาจจะยากที่จะนำเหยื่อเข้าสู่ฝั่งได้อย่างปลอดภัย

* คุณจะยกคนหมดสติขึ้นเรืออย่างไร เรื่องนี้อาจจะยากถึงแม้จะมีคนหลายคน มันอาจจะยากที่จะคว้าเมื่อแขนของเหยื่อไม่มีแรง นักดำน้ำมักจะได้รับการบอกให้ปลดอุปกรณ์ของเหยื่อเพื่อทำให้เขาเบาลง แต่วาล์วถังอากาศและบีซีดีจะทำให้จับได้ง่ายขึ้น หากว่ามีคนช่วยที่แข็งแรงสักสองคนบนเรือ ทางที่ดีควรให้เหยื่อใส่บีซีดีไว้ ในทุกกรณี ควรระวังทางเดินหายใจของเหยื่อขณะยกขึ้นจากน้ำ

** สาเหตุของการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุดำน้ำเจ็ดอย่าง

- หัวใจวาย จากข้อมูลของ DAN (Divers Alert Network) ปัญหาเรื่องระบบหัวใจไหลเวียนเป็นสาเหตุใหญ่ที่สุดของการจมน้ำในนักดำน้ำ ความเครียดและความเหนื่อยมักเป็นต้นเหตุ

- เหนื่อย ตามธรรมดา นักดำน้ำที่ว่ายต้านกระแสน้ำรุนแรงกว่าที่คิดไว้ จะหมดแรงและไม่สามารถช่วยตัวเองอย่างมีประสิทธิภาพ

- อากาศน้อย หากนักดำน้ำต้องใช้อากาศมากว่าที่เร็กกุเลเตอร์จะให้ได้ ปัญหาจะยิ่งแย่ลงจากอากาศในถังที่น้อย อยู่ที่ลึกมากๆ และเร็กกุเลเตอร์ที่ไม่ค่อยดี

- การถูกมัดและถูกบีบ ถูกมัดในสาหร่ายเกิดขึ้นบ่อยแต่ไม่ค่อยอันตราย สายเอ็นตกปลานั้นยากที่จะมองเห็นและไม่สามารถใช้มือดึงให้ขาดได้ นักดำน้ำบางทีเข้าถ้ำและหลงทางอยู่ข้างใน

- ไม่สามารถควบคุมอัตราการลอยขึ้นได้ ปัญหาการควบคุมการจมลอยนำไปสู่การขึ้นอย่างรวดเร็วและไม่สามารถควบคุมได้ จะทำให้นักดำน้ำปอดขยายและจมน้ำ

- การ panic บนผิวน้ำ นักดำน้ำจมน้ำเสียชีวิตที่ผิวน้ำเพราะขณะที่ panic เขาลืมปลดตะกั่ว เติมลม หรือปล่อยของหนักที่ถือไว้

- อุปกรณ์เสียหาย ยากที่จะเกิดขึ้น ส่วนมากปัญหาเกิดจากปัญหาเล็กๆ เช่นสายรัดขาด และหน้ากากที่มีน้ำเข้าไปเพิ่มความเครียด นำไปสู่การ panic และสูญเสียการควบคุม

** ปัจจัยเรื่องการ panic

อันตรายร้ายแรงที่สุดของการดำน้ำกู้ภัยคือการ panic กระแสความกลัวจะเปลี่ยนปัญหาเล็กน้อยไปสู่ปัญหาที่ใหญ่ และไม่นานแม้กระทั่งนักดำน้ำที่เก่งมากๆ อาจจะสูญเสียความสามารถในการคิดอย่างมีเหตุผล และไม่ให้ความร่วมมือในการช่วยเหลือเขาได้

- อะไรนำไปสู่การ panic มักเกิดจากความเครียดทางร่างกายและจิตใจ เหนื่อยล้า หนาว งานมากเกินไป ปัญหาจากอุปกรณ์ และการมองไม่ค่อยเห็น อาจจะรวมตัวกันจนนักดำน้ำรับไม่ไหว

- จะหยุดมันอย่างไร การ panic เหมือนกับม้าที่วิ่งหนีไป มันยากที่จะหยุดหากเกิดขึ้นแล้ว ควรป้องกันก่อนดีกว่า ให้มองหาสัญญาณของความเครียด

- ก่อนการดำน้ำ ตื่นเต้นกระวนกระวาย พูดมากไป เงียบเกินไป อารมณ์ขันที่ไม่เข้าเค้า หงุดหงิด ทำผิดพลาดโง่ๆ บ่อยๆ แกว่งไปมา เป็นสัญณาณของความเครียด

- ในน้ำ สัญญาณทั่วไปคือการ “ รักษาการเกาะติด ” ไม่ยอมปล่อยจากสายสมอ ไม่ยอมดำลงไป ไม่ยอมแยกจากบัดดี้ บางคนดูเกจ์บ่อยมากไป จับปุ่มปล่อยลมเติมลมและอยู่ในท่าศีรษะเงยขึ้นแทนที่จะอยู่ในท่าทางที่ถูกต้อง อากาศปล่อยออกมาตลอดเวลาบ่งชี้ให้เห็นถึงการหายใจตื้น ซึ่งเป็นสัญญาณของความเครียดอีกอย่างหนึ่ง หากคุณเห็นสัญญาณเหล่านี้ ให้ตรวจสอบปริมาณอากาศของเขา หายใจเข้าลึกๆ ช้าๆ หากคุณไม่สามารถจัดการกับความเครียดได้ ( เช่นโดยการแก้ไขปัญหาอุปกรณ์ ) ให้เลิกจากการดำน้ำครั้งนั้น

- เมื่อเกิด panic ขึ้นแล้ว นักดำน้ำที่อยู่ใต้น้ำจะพยายามพุ่งขึ้นสู่ผิวน้ำ หากคุณไม่สามารถคว้างขาและหยุดให้เขาช้าลงได้ ให้ตามขึ้นในอัตราปกติและพร้อมที่จะช่วยเขาบนผิวน้ำ หากเหยื่อ panic บนผิวน้ำ ให้รักษาระยะเอาไว้จนเขาเหนื่อย หากเหยื่อมุ่งเข้าหาคุณ ให้ถอยหลังไปสู่เรือหรือฝั่ง ทำให้เขาเข้าหาความปลอดภัยมากขึ้น