อันตรายของการขาดน้ำ by Samuel Shelanski, M.D. จากนิตยสาร Rodale's Scubadiving
อันที่จริงแล้วการขาดน้ำก็ดูเหมือนจะเป็นเรื่องแปลกสำหรับนักดำน้ำเหมือนกันนะครับ เพราะนักดำน้ำนั้นจะถูกแวดล้อมไปด้วยน้ำตลอดเวลาที่ทำกิจกรรมอันเป็นที่รักนี้ เป็นที่น่าเสียดายว่าการขาดน้ำนั้นเกิดขึ้นบ่อยๆ ในนักดำน้ำ และมีผลกระทบค่อนข้างจะรุนแรงเสียด้วย ก็น่าจะได้ทราบกันไว้นะครับ ว่าสาเหตุของการขาดน้ำในนักดำน้ำนั้นเกิดขึ้นอย่างไร เราจะได้ป้องกันตัวเองได้ เพราะว่าการขาดน้ำนั้นเป็นที่รู้กันอยู่ว่าจะทำให้เพิ่มอัตราเสี่ยงต่อการเป็น Decompression Sickness
การขาดน้ำกับนักดำน้ำ เมื่อคนๆ หนึ่งมีการขาดน้ำ ปริมาณของเลือดในร่างกายจะลดลง เมื่อเลือดลดลง ก็มีเลือดไหลเวียนไปสู่เนื้อเยื่อของร่างกายได้น้อย ทำให้มีผลกระทบต่อการขจัดของเสีย เช่นการขจัดก๊าซไนโตรเจน ผลของการขาดน้ำจึงอาจทำให้นักดำน้ำขึ้นมาสู่ผิวน้ำโดยไม่ได้กำจัดไนโตรเจนในร่างกายอย่างสมบูรณ์เหมือนกับเวลาไม่ขาดน้ำ ซึ่งก็เป็นสาเหตุของการเพิ่มความเสี่ยงต่อการเป็น DCS นี่เอง
การไหลเวียนของเลือดไปสู่อวัยวะและเนื้อเยื่อขณะร่างกายขาดน้ำจะลดลงเนื่องจากเป็นปฏิกริยาตอบสนองตามธรรมชาติของร่างกาย เพราะร่างกายจำเป็นที่ต้องส่งเลือดไปเลี้ยงส่วนที่สำคัญมากๆ เช่นสมองและไต ร่างกายจึงส่งสัญญาณให้เส้นเลือดที่ส่งเลือดไปยังอวัยวะส่วนอื่นๆ เช่นผิวหนังและกล้ามเนื้อ หดตัวลง ทำให้การไหลเวียนน้อยลงยิ่งขึ้น
การขาดน้ำเกิดขึ้นเมื่อเราดื่มน้ำไม่เพียงพอที่จะทดแทนน้ำที่สูญเสียไป อะไรก็ตามที่ลดการเพิ่มน้ำ และทำให้เกิดการสูญเสียน้ำ ก็จะเพิ่มอัตราเสี่ยงต่อการขาดน้ำได้ มีวิธีการสูญเสียน้ำที่สำคัญอยู่ห้าอย่างด้วยกัน คือผ่านผิวหนัง ผ่านปอด ผ่านการปัสสาวะ ผ่านการเสียเลือด หรือจากท้อง ซึ่งจะนำไปสู่การสูญเสียน้ำในนักดำน้ำได้
การสูญเสียน้ำผ่านผิวหนัง ส่วนมากการดำน้ำของเรามักจะเกิดขึ้นเวลาที่อยู่ในช่วงร้อน การเสียเหงื่อมักเป็นสาเหตุสำคัญของการสูญเสียน้ำในร่างกาย การที่เหงื่อออกมากจะทำให้เกิดการสูญเสียน้ำอย่างรุนแรงในอากาศร้อน และจะทำให้ร่างกายขาดน้ำหากไม่ได้รับทดแทน
การสูญเสียน้ำผ่านปอด ปอดก็อาจจะเป็นแหล่งการสูญเสียน้ำที่สำคัญเช่นกัน อากาศในเครื่องบิน ในห้องปรับอากาศ และแม้กระทั่งในถังอากาศที่เราใช้ดำน้ำ มักเป็นอากาศที่แห้ง อากาศแห้งที่เราหายใจเข้าไปนั้นจะถูกทำให้ชื้นโดยปอดของเรา และความชื้นนั้นจะสูญเสียออกไปจากร่างกายเวลาเราหายใจออก หากเราอยู่ในห้องปรับอากาศ หรืออยู่ในเครื่องบิน หรือหายใจจากถังอากาศเป็นเวลานานๆ ร่างกายอาจสูญเสียน้ำเป็นจำนวนมากได้อย่างง่ายดาย
การสูญเสียน้ำจากการปัสสาวะ อีกวิธีหนึ่งที่นักดำน้ำอาจสูญเสียน้ำคือการปัสสาวะออกไป นักดำน้ำเกือบทุกคนมักจะปัสสาวะลงไปในน้ำขณะดำน้ำ เนื่องจากเป็นปฏิกริยาของร่างกายตามธรรมชาติ เพราะขณะที่เราอยู่บนผิวน้ำ แรงที่กระทำต่อร่างกายของเราคือแรงโน้มถ่วง เมื่อเรานั่งหรือยืน แรงโน้มถ่วงจะทำให้เลือดไปกองอยู่ในขาของเรา แต่เมื่อเราลงไปในน้ำ แรงที่กระทำต่อตัวเราหลักๆ ก็คือแรงกดดันของน้ำ ทำให้เลือดที่ไปกองอยู่ที่ขาเลื่อนมาไหลเวียนไปทั่วร่างกาย และเมื่อเราลงไปในน้ำ เส้นเลือดที่ไปสู่ผิวหนังก็จะหดตัวเพื่อป้องกันการสูญเสียความร้อน ยิ่งทำให้เลือดไปสู่ศูนย์กลางของร่างกายมากยิ่งขึ้นไปอีก เมื่อเหตุการณ์เป็นไปในสภาพดังกล่าว ร่างกายจะรับรู้ว่ามีการเพิ่มปริมาณของเลือดมากเกินไป และส่งสัญญาณไปยังไตให้สร้างปัสสาวะมากขึ้นเพื่อจะปรับความสมดุลย์ ทำให้เกิดความต้องการปัสสาวะขึ้นนั่นเอง
สิ่งที่สำคัญก็คือการไหลเวียนของเลือดที่เพิ่มขึ้นดังที่กล่าวมาไม่ได้ลดการเสี่ยงต่อการสูญเสียน้ำ มันยังมีเลือดในปริมาณที่น้อยกว่าเวลาไม่สูญเสียน้ำอยู่ดี เพราะฉนั้นความเสี่ยงจึงยังมีมากกว่าเวลาร่างกายไม่สูญเสียน้ำ
จากสารขับปัสสาวะอื่นๆ การดื่มแอลกอฮอล์ หรือคาเฟอีน หรือยาบางประเภทที่นำไปสู่การสูญเสียน้ำในร่างกาย เวลาไปดำน้ำจึงควรงดแอลกอฮอล์และคาเฟอีน หรือหากงดไม่ได้ก็ควรลดปริมาณลง ยาทั้งหลายที่ต้องใช้ควรสอบถามให้แน่นอนเสียก่อนว่ามีสารทำให้เกิดการขาดน้ำในร่างกายหรือไม่
จากการสูญเสียเลือด การมีรอบเดือนเป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากมีผู้หญิงบางคนจะมีอาการขาดน้ำระหว่างมีรอบเดือน การมีรอบเดือนนั้นทำให้เลือดไหลเวียนจากหลอดเลือดไปสู่เนื้อเยื่อมากขึ้น และระยะหลังนี้มีงานวิจัยจำนวนมากพยายามศึกษาเรื่องความเสี่ยงต่อ DCS ของผู้หญิงที่ไปดำน้ำขณะมีรอบเดือน แต่ผลของการศึกษาก็ยังไม่สามารถสรุปได้ว่ามีอัตราเสี่ยงเพิ่มขึ้นหรือไม่
การสูญเสียน้ำจากท้อง เวลาที่เราท้องเสีย จะมีการสูญเสียน้ำในปริมาณที่มากในเวลาที่รวดเร็ว การไปดำน้ำขณะที่มีอาการท้องเสียจึงเป็นเรื่องที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ สิ่งที่ยิ่งต้องระวังคือการรับประทานอาหารเมื่อไปเที่ยวดำน้ำ เนื่องจากหากมีอาหารที่ไม่คุ้นเคย อาจทำให้เกิดการท้องเสีย ท้องร่วงได้โดยง่าย
ถึงแม้จะมีการสูญเสียน้ำในจำนวนมาก การขาดน้ำของร่างกายก็สามารถหลีกเลี่ยงได้โดยการดื่มน้ำมากๆ เป็นที่น่าเสียดายที่นักดำน้ำส่วนใหญ่ไม่ได้รับการดื่มน้ำมากๆ หรือบางคนก็ไม่รู้สึกหิวน้ำ และไม่ดื่มน้ำให้เพียงพอ
วิธีการแก้ไขการขาดน้ำ มีเร็กกุเลเตอร์บางยี่ห้อที่ออกแบบมาเพื่อดักความชื้นที่หายใจออกไปและทำให้ปากไม่แห้งขณะที่ดำน้ำ ถึงแม้ว่าระบบนี้จะมีประสิทธิภาพดีอยู่ แต่จุดมุ่งหมายมักเป็นเพื่อความสะดวกสบายมากกว่าการลดการสูญเสียน้ำ
วิธีการที่ดีที่สุดคือการแก้ไขหรือป้องกันปัญหาล่วงหน้า นักดำน้ำควรดื่มน้ำอย่างน้อยสองลิตรในหนึ่งวัน และหากเราดำน้ำขณะอากาศร้อน หรือดำน้ำหลายๆ ไดว์ในหนึ่งวัน เราควรดื่มน้ำเป็นระยะ ตลอดการดำน้ำอีกด้วย นอกจากนั้นควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์และคาเฟอีน หากเราไม่แน่ใจว่าเรือที่ไปดำน้ำจะมีน้ำเพียงพอหรือไม่ นักดำน้ำควรเตรียมน้ำดื่มไปเองต่างหากเพื่อความปลอดภัย
|